In Nederland zijn er verschillende soorten voortgezet onderwijs.

Praktijkonderwijs

Als je wel een vak zou kunnen leren, maar het vmbo – ook met extra hulp – te moeilijk is, dan kun je naar het praktijkonderwijs. Je kunt naar het praktijkonderwijs als je een leerachterstand van drie jaar of meer hebt voor bijvoorbeeld begrijpend lezen of rekenen. Op de praktijkschool krijg je algemene vakken, zoals taal, rekenen en lichamelijke opvoeding (gym), maar ook vakken die speciaal gericht zijn op wat je later kunt worden. Meestal ga je tussen de vier en zes jaar naar het praktijkonderwijs. Dit hangt ervan af van hoe je je ontwikkelt. Meestal blijf je op de praktijkschool tot je passend werk hebt gevonden, of tot je naar het mbo gaat.

Om naar het praktijkonderwijs te mogen, heb je een zogenaamde toelaatbaarheidsverklaring nodig. Deze verklaring wordt door de praktijkschool aangevraagd. Het Samenwerkingsverband Zaanstreek onderzoekt deze aanvraag en geeft de toelaatbaarheidsverklaring af. Tijdens deze procedure wordt onderzocht wat jouw mogelijkheden zijn. De basisschool bespreekt met je ouders of je in aanmerking komt voor praktijkonderwijs. Het voortgezet onderwijs nodigt je vervolgens uit voor het onderzoek. Dit onderzoek wordt in de periode van november tot en met januari afgenomen.

Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)

Het vmbo duurt vier jaar en bestaat uit vier leerwegen. Alle vier de leerwegen leiden op voor het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Na de theoretische leerweg, ook wel mavo genoemd, zou je de overstap naar de havo kunnen maken. Na de eerste twee jaar – de onderbouw – word je geplaatst in een leerweg en kies je een profiel.

Leerwegen
Basisberoepsgerichte leerweg (vmbo-b)
Deze leerweg bereidt je voor op de basisberoepsopleidingen (niveau 2) van het mbo. Naast algemene vakken, zoals Nederlands, wiskunde en Engels, krijg je beroepsvoorbereidende vakken. In de basisberoepsgerichte leerweg kun je ook kiezen voor een leerwerktraject. Hierbij volg je minder theoretische vakken en ligt de nadruk op het leren in de praktijk, bijvoorbeeld door middel van stages. Heb je interesse in een leerwerktraject, informeer dan bij de vmbo-school van jouw voorkeur of zo’n traject wordt aangeboden.

Kaderberoepsgerichte leerweg (vmbo-k)
De kaderberoepsgerichte leerweg bereidt je voor op een vak- of middenkaderopleiding (niveau 3 of 4) van het mbo. In de bovenbouw krijg je naast algemene vakken een groot deel van de week ook beroepsvoorbereidende vakken.

Gemengde leerweg (vmbo-g)
De gemengde leerweg is vergelijkbaar met de theoretische leerweg, maar in plaats van één van de theoretische vakken volg je een beroepsgericht vak. De gemengde leerweg bereidt je voor op de vak- en middenkaderopleidingen (niveau 3 of 4) van het mbo.

Theoretische leerweg (vmbo-t) of mavo
In de theoretische leerweg (vmbo-t) volg je algemene vakken en kies je daaruit een examenpakket, afhankelijk van de profielkeuze. Een vmbo-t-diploma geeft toegang tot vakopleidingen (niveau 3) en middenkaderopleidingen (niveau 4) van het mbo. Als je de theoretische leerweg met succes hebt afgerond, kun je er ook voor kiezen om door te stromen naar de havo. De theoretische leerweg wordt ook wel mavo genoemd.

Profiel
Na de eerste twee jaar van het vmbo (de onderbouw) word je niet alleen geplaatst in één van de bovengenoemde leerwegen, maar kies je ook een profiel. Als je een beroepsgerichte leerweg volgt (vmbo-b of vmbo-k), kun je kiezen uit tien profielen. De profielen Mobiliteit en transport, Maritiem en techniek en Groen worden in Zaanstad niet aangeboden. Welke profiel op welke school wordt aangeboden, kun je zien op de scholenpagina’s.

Als je de theoretische leerweg volgt, kun je kiezen uit één van de volgende vier profielen: Economie, Techniek, Zorg en Welzijn en Landbouw. Bij elk profiel hoort een ander vakkenpakket.

VMBO profielen scholen in Zaanstad

Extra ondersteuning
Leerwegondersteunend onderwijs (lwoo)
Als je extra hulp nodig hebt op school, is er het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo). Lwoo is geen apart onderwijs, maar wordt aangeboden binnen alle leerwegen van het vmbo. Hoe het leerwegondersteunend onderwijs eruit ziet, verschilt per school. Op grond van de informatie van de basisschool bekijkt de vmbo-school of je in aanmerking komt voor leerwegondersteuning.

Saenstroom opdc
Als jouw basisschool vindt dat je meer hulp en ondersteuning nodig hebt dan een gewone school met lwoo kan bieden, dan kan de basisschool de aanbeveling doen om het vmbo te volgen op het orthopedagogisch didactisch centrum (opdc) Saenstroom. Saenstroom opdc is een kleinschalige school voor leerlingen met een extra ondersteuningsvraag, bijvoorbeeld op het gebied van een leerachterstand en sociaal-emotionele problematiek.

Op Saenstroom opdc kun je de onderbouw van het vmbo doorlopen. Daarna kies je een leerweg en een profiel en maak je de overstap naar een andere vmbo-school. Op deze school kun je vervolgens je vmbo-diploma halen.

Om bij Saenstroom opdc geplaatst te kunnen worden, heb je een aanbeveling van de basisschool nodig. Als je een aanbeveling hebt voor plaatsing op het opdc, en de vmbo-school ondersteunt de aanmelding, is er een speciale commissie voor toewijzing en advies die bekijkt of je toelaatbaar bent. Het kan ook voorkomen dat je aangemeld of gestart bent op een andere vmbo-school, maar dat later toch blijkt dat je beter naar Saenstroom opdc kan gaan.

Na het vmbo
In Nederland ben je van 5 tot 16 jaar leerplichtig. Een vmbo-diploma is alleen nog niet genoeg om van school te gaan. Daarvoor heb je een zogenaamde ‘startkwalificatie’ nodig. Als je na je 16de nog geen startkwalificatie hebt, moet je tot je 18de onderwijs volgen. Een startkwalificatie is een havo- of vwo-diploma, of een mbo-diploma op niveau 2 of hoger.

Havo en vwo

Havo, atheneum & gymnasium
De havo duurt vijf jaar en is vooral bedoeld als voorbereiding op het hoger beroepsonderwijs (hbo). Heb je het derde jaar op de havo succesvol afgerond, dan kun je ook doorstromen naar het mbo. Als je een havodiploma hebt gehaald, kun je doorstromen naar het vwo om daar in twee jaar het vwo-diploma te halen.

Het vwo bestaat uit het atheneum en het gymnasium. Het vwo duurt zes jaar en is vooral bedoeld om je voor te bereiden op het wetenschappelijk onderwijs (wo)/de universiteit. Op het gymnasium krijg je Grieks en Latijn in de onderbouw. In de bovenbouw krijg je ten minste één van deze twee vakken. Als je het derde jaar van het vwo met goed gevolg hebt afgerond, kun je doorstromen naar het mbo.

Profielen
Zowel op de havo als op het vwo kun je na de onderbouw (jaar 1 en 2) kiezen uit vier profielen. Bij elk profiel hoort een ander vakkenpakket.

Onderwijsaanbod in Zaanstad

De Zaanse scholen voor voortgezet onderwijs verzorgen met ingang van het schooljaar 2019/2020 de volgende opleidingen in leerjaar 1:

Praktijkonderwijs Vmbo-b Vmbo-k Vmbo-t/mavo Havo Vwo
De Faam, school voor praktijkonderwijs

x
incl. pro/vmbo-klas

Praktijkschool De Brug x
incl. pro/vmbo-klas
Saenstroom opdc x x x
Compaen VMBO x x x
Trias VMBO x x x
VMBO Pascal Zuid x x x
Zuiderzee College x x x
Het Saenredam x x
Bertrand Russell College x x
Blaise Pascal College x Atheneum en gymnasium
St. Michaël College x x
Zaanlands Lyceum x Atheneum en gymnasium

Zorgplicht

In 2014 is passend onderwijs ingevoerd. Dit betekent dat scholen een zorgplicht hebben. De schoolbesturen zorgen er gezamenlijk voor dat zij alle leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, een plek kunnen bieden. Op alle Zaanse scholen wordt extra ondersteuning aangeboden. De basisschool geeft aan of je extra ondersteuning nodig hebt en zo ja, op welk gebied. De scholen voor voortgezet onderwijs zorgen ervoor dat zij de benodigde ondersteuning kunnen bieden. Het kan zijn dat een school de gevraagde ondersteuning niet zelf kan bieden. In dat geval begeleidt de school waar je bent aangemeld de ouders/verzorgers en leerling naar een beter passende plek, bijvoorbeeld in het voortgezet speciaal onderwijs.